Gedeelde zwakte

20 mrt
© Illustratie: Lies Koning

Gedeelde zwakte

Vandaag schrijf ik voor het eerst een blog. Vooraf ben ik lang op zoek geweest naar een overkoepelend thema. Ik wil namelijk schrijven met een doel. Niet ‘voor de leuk’, zoals dat in grammaticaal incorrect Nederlands wordt genoemd.
Als ik kijk naar wat mij bezig houdt in het dagelijks leven, kom ik uit op films kijken en videospelletjes spelen. Soms lees ik zelfs boeken. Multimedia met een psychologische of psychiatrische insteek lijken me daarom een uitermate geschikt thema voor mijn blogs.
Als er volgens jullie boeken / films / muziek / spellen / kunstwerken zijn die wat meer bekendheid verdienen, hoor ik dit graag. Ik ben namelijk altijd op zoek naar suggesties.
Vandaag schrijf ik over een korte film: The Last time I saw Richard.

Focus
Jonah, de hoofdpersoon van deze film, is opgenomen in een psychiatrische instelling. Hij zoekt de zwakke punten van zijn medepatiënten en valt hen hierop aan.
Richard is zijn nieuwe kamergenoot. Hij reageert niet op Jonah, waardoor Jonah geen zwakte bij hem kan ontdekken. Uiteindelijk blijken ze een gedeelde zwakte te hebben. Dit wordt de focus van de film.

Omdat de hoofdpersoon de dingen waar zowel hij als Richard last van hebben, kan zien en horen, neem ik voor nu aan dat Jonah hallucineert. Zijn eigen problemen worden tastbaar. Hij probeert Richard te beschermen tegen hun gedeelde vijand. Wat maakt dat een persoon die een hekel heeft aan zwakte, iemand helpt? Hoezo schept een gedeelde last een band tussen deze mensen?

Gedeeld leed
Voor sommige mensen met een significant probleem, die zich onbegrepen voelen door hun omgeving, is het een opluchting dat er mensen zijn zoals zij. Doordat je gesprekspartner voorkennis heeft kost het minder moeite om een band te scheppen. Het is toch immers ook gemakkelijker om over werk te praten met iemand die er verstand van heeft? Een ander voordeel is dat je jezelf kunt spiegelen aan de ander. Problemen bij anderen zijn over het algemeen namelijk beter te herkennen dan bij jezelf. Er zijn immers niet voor niets meerdere spreekwoorden hierover, zoals ‘de pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet’ en ‘de splinter in andermans oog wel zien, maar niet de balk in het eigen’.

Misschien doet Jonah dit onbewust ook bij Richard. Hij voelt aan dat Richard iemand nodig heeft die hem ondersteunt, terwijl hij zelf in zijn eentje zijn problemen wil verdringen. Misschien wil hij ook wel geholpen worden.

Geleden leed vermindert empathie
Een interessante keerzijde van gedeeld leed is het verlies van empathie nadat je je problemen hebt overwonnen. Het risico bestaat dat je de minste steun krijgt van de mensen bij wie je dit het meeste zoekt: de mensen die weer ‘beter’ zijn.
Mensen zijn namelijk geneigd te vergeten hoe moeilijk ze het hebben gehad tijdens een nare periode in hun leven. Doordat je brein bagatelliseert hoe moeilijk het leven kan zijn, verliezen sommige mensen medeleven voor anderen met wie het op dit moment moeilijk gaat, of voor mensen die blijven hangen in hun problemen.
Dit is beschreven in een artikel in the Journal of Personality and Social Psychology. Het artikel heet “Having ‘been there’ doesn’t mean I care”. Mensen kennen een groter waarheidsgehalte toe aan rijmende zinnen, dus een artikel met deze titel is vast zeer betrouwbaar.

Terug naar de film
The Last time I saw Richard is een aanrader voor mensen die graag lunchen voor de TV, omdat de film maar 22 minuten duurt. De angsten en pijn waarmee de hoofdpersonen worstelen wordt heel sterk en soms heel subtiel neergezet. Ben je een periode heel eenzaam geweest? Of was er een periode waarin je in je dromen geterroriseerd bent? Laat deze film dan je door ervaring aangetaste medeleven aanwakkeren.

Deel deze post op:

Reactie toevoegen